Chống văng nhà là gì? Biện pháp thi công và chi phí

Chống văng nhà là biện pháp kỹ thuật giúp giữ ổn định công trình liền kề, hạn chế nguy cơ nứt, lún hoặc nghiêng khi đào móng và xây dựng nhà mới. Tùy hiện trạng công trình, kỹ sư sẽ lựa chọn hệ văng thép, chống cừ hoặc kết hợp nhiều giải pháp để đảm bảo an toàn trong quá trình thi công. Hùng Anh Groups sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào cần chống văng, các biện pháp thi công phổ biến và những yếu tố ảnh hưởng đến chi phí thực tế.

Chống văng giúp ổn định nhà liền kề

Khi xây nhà mới sát công trình hiện hữu, quá trình đào đất và thi công móng có thể làm thay đổi trạng thái làm việc của nền đất xung quanh. Đặc biệt với nhà cũ có móng nông hoặc kết cấu đã xuống cấp, việc mất đất bên hông móng có thể dẫn đến nứt tường, lún hoặc nghiêng công trình.

Hệ chống văng được bố trí nhằm tạo liên kết và điểm tựa tạm thời, hạn chế chuyển vị của công trình liền kề trong giai đoạn thi công có nguy cơ cao. Đây là một phần của giải pháp bảo vệ công trình xung quanh chứ không phải biện pháp có thể áp dụng độc lập cho mọi trường hợp.

Nếu công trình chuẩn bị xây tường sát nhà bên cạnh, việc khảo sát hiện trạng nhà hàng xóm và đối chiếu với bản vẽ móng nên được thực hiện trước khi đào đất.

Chống văng khác với chống cừ

Hai giải pháp có mục đích liên quan nhưng vị trí tác động khác nhau.

Chống văng chủ yếu tạo hệ giằng hoặc điểm chống nhằm hạn chế chuyển vị của công trình, tường hoặc hệ kết cấu cần bảo vệ. Hệ văng có thể sử dụng ống thép, thép I, H, U hoặc các cấu kiện được tính toán phù hợp với mặt bằng thực tế.

Chống cừ tập trung vào việc giữ thành hố đào và đất xung quanh bằng cừ thép, cừ Larsen hoặc giải pháp chắn đất tương ứng. Với hố móng sâu, tầng hầm hoặc nền đất yếu, kỹ sư có thể phải kết hợp hệ cừ và hệ văng thay vì chỉ sử dụng một giải pháp.

Các trường hợp cần chống văng nhà

Không nên quyết định chống văng chỉ dựa vào khoảng cách giữa hai nhà. Cần xem xét đồng thời nền đất, móng công trình cũ, độ sâu đào đất và tình trạng kết cấu thực tế.

Một số trường hợp cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Xây nhà phố mới nằm xen giữa hai công trình hiện hữu.
• Đào móng mới sát móng nhà bên cạnh.
• Nhà liền kề đã cũ, xuất hiện nứt hoặc có dấu hiệu lún nghiêng.
• Móng công trình bên cạnh là móng nông và có nguy cơ mất ổn định khi đào đất.
• Công trình mới sử dụng móng có cao độ thấp hơn đáng kể so với móng nhà bên cạnh.
• Thi công tầng hầm hoặc hố đào có chiều sâu lớn.
• Quá trình ép cọc, đào đất hoặc vận chuyển thiết bị có khả năng tác động đến công trình lân cận.

Với trường hợp cải tạo hoặc xây thêm tầng trên nhà cũ, vấn đề cần kiểm tra lại chuyển sang khả năng chịu lực của hệ móng hiện hữu. Gia chủ có thể tham khảo thêm nội dung về gia cố móng nâng tầng để phân biệt hai nhóm giải pháp.

Khảo sát hiện trạng trước khi thi công

Trước khi lắp hệ chống, cần khảo sát công trình mới và các nhà liền kề. Những vết nứt, vị trí tiếp giáp, độ nghiêng bất thường và tình trạng tường, cột nên được ghi nhận bằng hình ảnh hoặc biên bản hiện trạng.

Bước này vừa phục vụ lựa chọn phương án kỹ thuật vừa tạo cơ sở đối chiếu nếu xuất hiện biến dạng trong quá trình thi công. Đối với nhà phố xây chen, không nên chờ đến khi đào móng mới bắt đầu đánh giá nhà bên cạnh.

Các biện pháp chống văng nhà phổ biến

Phương án chống văng phải được lựa chọn theo điều kiện thực tế của từng công trình. Không nên áp dụng máy móc một cấu hình văng thép cho mọi nhà phố vì tải trọng, khoảng cách và khả năng chịu lực tại điểm tựa đều khác nhau.

Chống văng bằng hệ khung thép

Thép hình I, H, U hoặc ống thép có thể được sử dụng để tạo các thanh chống và hệ giằng. Ưu điểm của thép là khả năng chịu lực lớn, thi công tương đối nhanh và có thể tháo dỡ sau khi phần kết cấu cần bảo vệ đã ổn định.

Điểm tiếp xúc giữa thanh chống với công trình phải được xử lý phù hợp để truyền lực và tránh tạo ứng suất tập trung. Kích thước thép, số lượng thanh và khoảng cách bố trí cần căn cứ vào phương án kỹ thuật thay vì lựa chọn theo kinh nghiệm đơn thuần.

Chống văng tam giác và chữ nhật

Hệ văng tam giác tận dụng hình học của khung để tạo độ ổn định, thường được sử dụng tại những vị trí có mặt bằng và điểm tựa phù hợp. Trong khi đó, hệ văng dạng khung chữ nhật có thể kết nối các vị trí đối diện để hạn chế chuyển vị.

Việc lựa chọn dạng văng phụ thuộc vào khoảng cách giữa các công trình, không gian thi công và vị trí có thể bố trí điểm chịu lực. Hệ văng cũng không được gây cản trở quá lớn cho quá trình đào móng và thi công kết cấu phía dưới.

Chống văng kết hợp hệ cừ

Khi đào móng sâu sát ranh giới đất, chỉ chống phần kết cấu phía trên có thể chưa đủ. Đất ở chân móng nhà liền kề vẫn có khả năng dịch chuyển về phía hố đào.

Trong trường hợp này, giải pháp giữ đất bằng cừ có thể được kết hợp với hệ văng. Đặc biệt đối với hố đào sâu hoặc công trình có tầng hầm, phương án chắn giữ đất cần được xem xét ngay từ giai đoạn thiết kế biện pháp thi công.

Cừ Larsen cho hố đào sâu

Cừ Larsen là một trong các giải pháp được sử dụng để tạo thành chắn đất quanh hố đào. Các tấm cừ liên kết với nhau tạo thành hệ tương đối liên tục nhằm hạn chế đất dịch chuyển vào khu vực thi công.

Tuy nhiên, việc hạ và rút cừ cũng có thể tác động đến khu vực xung quanh. Phương pháp thi công, thiết bị và trình tự thực hiện cần được lựa chọn theo địa chất, mật độ công trình liền kề và điều kiện mặt bằng.

Chi phí chống văng phụ thuộc hiện trạng công trình

Không có một đơn giá cố định áp dụng cho tất cả công trình chống văng. Chi phí thực tế phụ thuộc vào chiều dài thanh chống, loại thép, số lượng vị trí cần gia cố, thời gian duy trì hệ chống và việc có phải kết hợp thêm cừ hay không.

Có thể hình dung các nhóm chi phí cần dự toán như sau:

Gia chủ nên thận trọng với báo giá chỉ tính theo số lượng thanh thép mà chưa khảo sát công trình. Một phương án rẻ nhưng bố trí sai điểm chịu lực có thể không giải quyết được nguy cơ mất ổn định.

Những yếu tố làm thay đổi chi phí

Chi phí chống văng thường tăng khi hố đào sâu, khoảng cách cần chống lớn hoặc nhà liền kề có hiện trạng yếu. Công trình nằm trong ngõ nhỏ cũng có thể phát sinh chi phí vận chuyển, gia công và lắp dựng.

Ngoài ra cần xem xét:

• Loại và tiết diện thép sử dụng.
• Chiều dài từng thanh chống.
• Số tầng và hiện trạng nhà liền kề.
• Loại móng của nhà mới và nhà cũ.
• Chiều sâu hố đào.
• Điều kiện nền đất.
• Khả năng đưa máy móc vào công trình.
• Thời gian phải duy trì hệ chống.
• Yêu cầu kết hợp ép cừ hoặc giải pháp giữ đất khác.

Do đó, báo giá phù hợp nên được lập sau khi khảo sát thay vì chỉ dựa vào diện tích xây dựng.

Quy trình chống văng đảm bảo an toàn

Một hệ chống tốt không chỉ phụ thuộc vào tiết diện thép mà còn phụ thuộc vào trình tự khảo sát, lắp đặt và theo dõi trong suốt quá trình thi công. Đối với nhà phố xây chen, Hùng Anh Groups khuyến nghị xử lý đồng bộ với biện pháp thi công phần móng.

Bước 1 – Khảo sát công trình liền kề: Kiểm tra kết cấu, móng nếu có thông tin, các vết nứt và dấu hiệu lún nghiêng hiện hữu.

Bước 2 – Đối chiếu phương án móng: Xác định cao độ đào đất, phạm vi móng mới và khoảng cách đến công trình bên cạnh.

Bước 3 – Lựa chọn biện pháp: Xác định cần chống văng phía trên, giữ đất phía dưới hay kết hợp nhiều giải pháp.

Bước 4 – Lắp dựng hệ chống: Gia công và lắp hệ văng theo trình tự đã xác định, đặc biệt chú ý các điểm tiếp nhận và truyền lực.

Bước 5 – Thi công móng và theo dõi: Trong quá trình đào đất, thi công móng cần thường xuyên kiểm tra hệ chống và theo dõi biến dạng của nhà bên cạnh.

Bước 6 – Tháo dỡ đúng thời điểm: Chỉ tháo hệ chống khi kết cấu mới và phần đất xung quanh đã đạt trạng thái cho phép theo biện pháp thi công.

Với những công trình nhà phố tại Hà Nội, phần móng và bảo vệ nhà liền kề nên được tính ngay trong phương án xây nhà trọn gói giá rẻ thay vì xử lý như một hạng mục phát sinh sau khi đã đào móng.

Hùng Anh Groups thực hiện khảo sát hiện trạng, thiết kế và thi công nhà ở tại Hà Nội. Với công trình xây xen kẹt hoặc sát nhà dân hiện hữu, phương án móng, trình tự đào đất và giải pháp bảo vệ công trình liền kề cần được đánh giá đồng bộ trước khi triển khai để giảm rủi ro trong quá trình thi công.