Đổ bê tông xong, nhiều chủ nhà thấy đội thợ chưa tưới nước ngay và lo bê tông bị khô. Thực ra điều cần kiểm tra trước tiên là bề mặt đã được che và giữ ẩm hay chưa. Bê tông còn mềm có thể bị xói nếu tưới trực tiếp quá sớm; khi đã đủ cứng, các mặt hở mới cần được tưới để duy trì độ ẩm. Dưới đây là cách bảo dưỡng bê tông tươi mới đổ cho công trình nhà ở miền Bắc, theo trình tự chủ nhà có thể quan sát và trao đổi với đội thi công.

Nội dung bài viết

Vì sao bê tông mới đổ cần được bảo dưỡng?

Bê tông cần được giữ ẩm trong thời gian đầu để xi măng tiếp tục phản ứng với nước và phát triển cường độ. Nếu mặt bê tông mất nước nhanh dưới nắng hoặc gió, nguy cơ nứt và hư hại lớp bề mặt sẽ tăng. Bảo dưỡng vì thế bắt đầu ngay sau khi hoàn thiện mặt bê tông, không phải chờ đến lúc có thể cầm vòi tưới nước.

Quá trình này có hai giai đoạn nối tiếp. Ban đầu, đội thi công che phủ hoặc dùng biện pháp khác để hạn chế nước bay hơi, đồng thời tránh tác động lên bê tông còn mềm. Khi mặt bê tông đã đủ cứng để nước không làm hỏng, đội thi công chuyển sang tưới và giữ ẩm thường xuyên. Để mặt bê tông khô trong khoảng chuyển giữa hai giai đoạn là điều chủ nhà cần lưu ý khi giám sát.

Hướng dẫn dưới đây dành cho việc bảo dưỡng ẩm tự nhiên ở nhà dân dụng sau khi đổ bê tông sàn. Với bê tông khối lớn, loại bê tông đặc biệt hoặc kết cấu có yêu cầu riêng, thời gian và biện pháp bảo dưỡng còn phải đối chiếu với hồ sơ thiết kế, phương án thi công của công trình.

Cách bảo dưỡng bê tông tươi mới đổ theo tiêu chuẩn TCVN 8828:2011

Chủ nhà có thể theo dõi quy trình qua bốn việc: chuẩn bị trước khi đổ, che giữ ẩm ngay sau khi làm mặt, xác định lúc được tưới trực tiếp và duy trì độ ẩm trong những ngày tiếp theo.

1. Chuẩn bị nước, vật liệu phủ và người phụ trách

Trước khi xe bê tông đến hoặc bắt đầu trộn tại chỗ, cần có sẵn nước dùng để bảo dưỡng, vòi có thể tưới nhẹ, vật liệu phủ và bạt che nếu dự báo có mưa. Bao tải hoặc vải dùng để giữ ẩm phải được làm ẩm trước khi đặt lên mặt bê tông. Nước dùng cho công việc này cần phù hợp với yêu cầu về nước bảo dưỡng bê tông của TCVN 4506:2012; nếu dùng nguồn nước không rõ chất lượng, nên kiểm tra trước thay vì lấy nước bất kỳ tại công trường.

Đội thi công cũng cần giao rõ ai phụ trách kiểm tra độ ẩm sau giờ làm. Chủ nhà có thể đề nghị kiểm tra bê tông tươi, sau đó ghi giờ hoàn thiện mặt sàn, mái hoặc từng đợt đổ móng; loại bê tông và phụ gia đã dùng nếu có. Các thông tin này giúp người phụ trách theo dõi việc bảo dưỡng và đối chiếu yêu cầu kỹ thuật của đúng mẻ bê tông.

Tưới nước bảo dưỡng bê tông tươi mới đổ trong khoảng 3-4 ngày

2. Che phủ và chống mất nước ngay sau khi làm mặt

Sau khi đầm và hoàn thiện bề mặt, đội thi công cần hạn chế nước bay hơi ở những mặt bê tông hở. Có thể đặt nhẹ vật liệu đã làm ẩm lên bề mặt, dùng màng phủ phù hợp hoặc phun sương theo biện pháp đã chuẩn bị. Nếu vật liệu phủ bắt đầu khô, tưới nhẹ lên lớp phủ để giữ ẩm. Khi nắng gắt hoặc có gió, việc che phủ ban đầu càng cần được theo dõi sát.

Ở giai đoạn này, không xối nước trực tiếp bằng vòi mạnh, giẫm lên mặt sàn hay chất vật liệu lên phần vừa đổ. Những vị trí dễ bị bỏ sót là mép sàn, phần mái tiếp xúc nắng và các mặt bê tông hở ngoài cốp pha. Chủ nhà có thể nhìn xem lớp phủ có che hết các vị trí đó và có đang được giữ ẩm hay không.

Các vật liệu che phủ phổ biến:

Nilon: Là vật liệu che phủ phổ biến nhất, dễ sử dụng và có giá thành rẻ.
Rơm rạ: Thường được sử dụng trong các công trình nhỏ, giúp giữ ẩm tốt và có tính thẩm mỹ tự nhiên.
Bạt: Có nhiều loại bạt khác nhau, từ bạt nhựa đến bạt chuyên dụng cho xây dựng, tùy thuộc vào quy mô và điều kiện của công trình.
Các loại màng bảo dưỡng: Đây là các loại màng chuyên dụng có khả năng giữ ẩm tốt và tạo ra một lớp màng bảo vệ trên bề mặt bê tông.

3. Kiểm tra mặt bê tông trước khi tưới trực tiếp

Đội thi công chỉ nên tưới trực tiếp khi nước không còn làm xói hoặc hỏng bề mặt. Cách kiểm tra tại chỗ là tưới thử nhẹ ở một vị trí; nếu mặt bê tông giữ nguyên, có thể bắt đầu giai đoạn tưới giữ ẩm. Tưới mạnh khi mặt còn mềm có thể làm hỏng lớp vừa hoàn thiện, trong khi chờ quá lâu mà không che phủ lại khiến mặt bê tông mất nước.

Nhiều chủ nhà vẫn còn băn khoăn sau khi đổ bê tông bao lâu thì tưới nước, theo TCVN 8828:2011 đưa ra khoảng thời gian tham khảo ở miền Bắc: khoảng 2,5–5 giờ trong mùa mưa ẩm và 5–8 giờ trong mùa hanh khô, tùy tính chất bê tông và thời tiết. Đây là khoảng để dự kiến thời điểm kiểm tra, không phải quy tắc cứ đủ giờ là được mở vòi tưới.

4. Giữ ẩm liên tục trong các ngày tiếp theo

Khi đã chuyển sang tưới trực tiếp, mọi mặt bê tông hở cần được giữ ẩm thường xuyên. Có thể tưới nhẹ, tiếp tục dùng lớp phủ ẩm hoặc ngâm nước trên mặt sàn nếu kết cấu và điều kiện thi công phù hợp. Số lần tưới phụ thuộc vào tốc độ khô thực tế: ngày nhiều nắng, gió sẽ cần kiểm tra thường xuyên hơn ngày ẩm. Việc giữ ẩm cũng cần được duy trì vào ban đêm, không chỉ trong giờ đội thợ có mặt.

Với cột, dầm và các mặt đứng, cần quan sát cả những phần lộ ra sau khi tháo cốp pha. Nếu bê tông chưa đạt điều kiện kết thúc bảo dưỡng, các mặt mới lộ ra vẫn phải được giữ ẩm. Chủ nhà không cần tự quyết định thời điểm tháo cốp pha, nhưng nên hỏi người phụ trách công trình ai sẽ tiếp tục bảo dưỡng các mặt đó và kiểm tra bằng cách nào.

Các biện pháp tránh va chạm vật lý lên bê tông tươi mới đổ gồm:

Rào chắn: Dựng rào chắn bao quanh khu vực đổ bê tông để ngăn chặn người và vật thể đi qua.
Cảnh báo: Dán các biển báo cảnh báo xung quanh khu vực thi công để mọi người biết và tránh đi vào.
Hạn chế đi lại: Chỉ cho phép những người có liên quan trực tiếp đến công việc đi vào khu vực đổ bê tông.
Sử dụng vật liệu lót: Trải các tấm ván, tấm nhựa lên bề mặt bê tông để bảo vệ khi di chuyển các vật liệu khác.

Bảo dưỡng bê tông ở miền Bắc bao lâu thì đủ?

Thời gian bảo dưỡng phụ thuộc vào mùa, loại bê tông, xi măng và phụ gia sử dụng. Với bê tông nặng thông thường dùng xi măng poóc lăng hoặc poóc lăng hỗn hợp, TCVN 8828:2011 xếp miền Bắc vào vùng A và đưa ra các mức sau:

Thời tiết theo phân vùng của tiêu chuẩn	Thời gian bảo dưỡng không dưới	Cường độ bảo dưỡng tới hạn tham chiếu
Mùa mưa ẩm, tháng 4–9	3 ngày đêm	50–55% cường độ bê tông ở tuổi 28 ngày
Mùa hanh khô, tháng 10–3	4 ngày đêm	40–50% cường độ bê tông ở tuổi 28 ngày

Không nên chỉ nhìn vào số ngày để quyết định ngừng bảo dưỡng. Bê tông còn phải đạt cường độ bảo dưỡng tới hạn theo yêu cầu áp dụng. Nếu cấp phối dùng xi măng poóc lăng xỉ, poóc lăng puzolan hoặc phụ gia chậm đông kết, tiêu chuẩn yêu cầu tăng thời gian bảo dưỡng so với bảng trên. Công trình có chỉ dẫn thiết kế riêng cần thực hiện theo chỉ dẫn đó.

Một điểm chủ nhà nên hỏi rõ là khi nào được tháo cốp pha và chất vật liệu lên sàn. Đây không phải cùng một mốc với ngày kết thúc tưới nước. Cốp pha, đà giáo chịu lực chỉ được tháo khi đáp ứng yêu cầu về cường độ và điều kiện thi công của kết cấu; không thể lấy mốc 3 hoặc 4 ngày trong bảng bảo dưỡng để quyết định tháo chống dầm, sàn.

Điều chỉnh cách bảo dưỡng theo thời tiết và vị trí kết cấu

Quy trình che phủ rồi tưới giữ ẩm vẫn giữ nguyên, nhưng đội thi công phải thay đổi cách theo dõi theo thời tiết và bề mặt cần bảo dưỡng. Chủ nhà có thể dùng bảng dưới đây để kiểm tra những vị trí dễ bị bỏ sót.

Tình huống	Việc đội thi công cần làm	Chủ nhà cần quan sát
Nắng, gió hoặc hanh khô	Che phủ mặt hở, kiểm tra lớp phủ và bổ sung nước trước khi bề mặt khô.	Mép sàn, góc mái và chỗ hứng gió có khô nhanh hơn phần còn lại không.
Mưa khi bê tông còn mềm	Che để nước mưa không xối trực tiếp lên mặt vừa hoàn thiện; sau mưa kiểm tra vị trí bị xói, rỗ hoặc đọng nước bất thường.	Bạt che có dẫn nước ra ngoài khối đổ hay để nước dồn xuống một chỗ.
Trời lạnh	Theo dõi quá trình đóng rắn và thực hiện biện pháp được kỹ sư phụ trách chấp thuận; kiểm tra cường độ trước các công việc cần tháo chống hoặc chất tải.	Đội thi công có tự lấy số ngày bảo dưỡng tối thiểu làm căn cứ để chuyển việc hay không.
Cột, dầm và mặt đứng	Giữ ẩm các mặt hở; nếu tháo cốp pha khi bê tông vẫn cần bảo dưỡng, tiếp tục giữ ẩm những mặt vừa lộ ra.	Có người phụ trách tưới hoặc che các mặt đứng sau khi tháo cốp pha không.

Với sàn và mái có diện tích mặt thoáng lớn, thời tiết nóng ẩm còn làm tăng nhu cầu kiểm soát nứt trong giai đoạn bê tông đóng rắn. TCVN 9345:2012 là tài liệu kỹ thuật có thể dùng để xem thêm biện pháp phòng chống nứt cho loại kết cấu này. Riêng bê tông khối lớn cần phương án kiểm soát nhiệt theo tiêu chuẩn dành cho kết cấu khối lớn, bên cạnh việc bảo dưỡng ẩm.

Chủ nhà kiểm tra và ghi nhận việc bảo dưỡng như thế nào?

Chủ nhà không cần thay kỹ sư quyết định cường độ bê tông, nhưng có thể kiểm tra việc bảo dưỡng có được thực hiện liên tục hay không. Ba thời điểm dưới đây là đủ để phát hiện nhiều chỗ bị bỏ sót:

Ngay sau khi đổ: Ghi giờ hoàn thiện mặt bê tông; kiểm tra vật liệu phủ, các mép và mặt hở, cách che khi có nắng, gió hoặc mưa.
Trong các ngày bảo dưỡng: Quan sát mặt bê tông và lớp phủ có còn ẩm; hỏi ai kiểm tra ngoài giờ làm việc. Nếu thấy một vùng bị khô hoặc nước tưới làm xói mặt, báo ngay cho người phụ trách để kiểm tra và xử lý.
Trước khi tháo cốp pha hoặc thi công tiếp: Hỏi căn cứ xác định bê tông đã đáp ứng yêu cầu cho công việc kế tiếp. Ghi lại thời điểm, người xác nhận và tình trạng những mặt bê tông mới lộ ra sau khi tháo cốp pha.

Một nhật ký ngắn gồm giờ kiểm tra, ảnh hiện trường, tình trạng bề mặt, việc đã xử lý và người phụ trách sẽ giúp chủ nhà trao đổi rõ ràng với đội thi công. Khi có vết nứt, rỗ hoặc vùng bê tông bị mưa xói, nên để kỹ sư kiểm tra tại chỗ trước khi tự trám sửa hoặc che đi.

Cách bảo dưỡng bê tông tươi mới đổ cần được thống nhất trước mỗi đợt đổ bê tông, từ người che phủ ban đầu đến người theo dõi độ ẩm những ngày sau. Nếu cần rà soát biện pháp bảo dưỡng cho công trình nhà ở tại miền Bắc, chủ nhà có thể trao đổi với đội ngũ kỹ thuật Hùng Anh Groups dựa trên bản vẽ, loại bê tông và điều kiện thi công thực tế.

Đánh giá chất lượng